الشيخ جوادي الآملي
44
عرفان حج (فارسى)
خلوص او مشروح و باز است . بنابر اين قبل از مسألهء نيت و اخلاص ، انس به اسرار حجّ لازم است تا آدمى اعمال صورى و ظاهرى را كه انجام مىدهد ، بداند اين عمل لُبّ و مغزى دارد . وقتى اين را فهميد از ذات اقدس الهى طلب مىكند . پس بدون آشنايى به اسرار ، طىّ مراحل كامل اخلاص ، ميسّر نيست . همانگونه كه همهء موجودات در عالمِ طبيعت ، از مخزن الهى تنزّل كردهاند ، اعتباريات نيز از مخزن غيب تنزّل كردهاند . نماز ، روزه و حجّ نيز همانند بيع ، صلح ، اجاره و ديگر موارد معاملات ، خود وجود واقعى ندارند و امر اعتبارى هستند . و ليكن به يك واقعيتهايى متكى هستند و منشأ پيدايش بسيارى از واقعيتها مىباشند ؛ چرا كه خيلى از واقعيات ، در اعتبارِ اعتباريات سهيم هستند و امور اعتبارى هم به استناد منشأهاى واقعىشان ، از مخزن غيب نازل شدهاند . پس اگر كسى اين امور اعتبارى را بشناسد و عمل كند ، به ريشهء آنها كه همان مخزن غيب است مىرسد . اين كه در روايت آمده است : نماز ، روزه ، زكات ، حج و . . . به صورتهاى زيبايى درمىآيند و ولايت اولياى الهى از همه زيباتر جلوه مىكند ، « 1 » ناظر به همين معناست و انسان در برزخ نزولى يا برزخ صعودى با آن واقعيتها آشنا مىشود . اوحدى از انسانها هستند قبل از اين كه نماز به اين عالم بيايد ، به حقيقت آن در برزخ نزولى آگاهى دارند . و انسانهاى متوسط و عادى بعد از مرگ به حقيقت نماز و حجّ و زكات پى مىبرند و مىبينند كه نماز و روزه و حجّ و . . . به صورتِ يك فرشتهاند و در قبر با اين فرشتهها مأنوس مىشوند .
--> ( 1 ) - محاسن برقى ، ح 432 ؛ بحار ، ج 99 ، ص 20 ؛ بحار ، ج 6 ، ص 236